Wybrane Skale Kliniczne

Ocenia dysfunkcję sześciu układów narządowych. Definiuje sepsę i MOF. Zmiana SOFA w czasie ma wartość prognostyczną niezależną od wartości wyjściowej.

Predykcja śmiertelności szpitalnej na podstawie 12 parametrów fizjologicznych, wieku i chorób przewlekłych. Standard w badaniach klinicznych OIT.

Uproszczona alternatywa dla APACHE II. SAPS 3 zbiera dane w ciągu pierwszej godziny przyjęcia. Dobra kalibracja dla populacji europejskich.

Screening poza OIT: RR ≥22, zmiana GCS, SBP ≤100. Niska czułość/wysoka swoistość. Nie zastępuje pełnego SOFA wewnątrz OIT.

Wczesne ostrzeganie na oddziałach ogólnych. Wersja 2 uwzględnia docelową saturację dla pacjentów z hiperkapniczną niewydolnością oddechową.

Pięć binarnych kryteriów CAP. Wynik ≥3 — hospitalizacja, ≥4 — rozważ OIT. Prosta i szybka w użyciu na SOR/IP.

Rozbudowana stratyfikacja ciężkości CAP — pięć klas ryzyka. Uwzględnia choroby towarzyszące i wyniki lab. Lepsza kalibracja u starszych z wielochorobowością.

Klasyfikacja ARDS: łagodny/umiarkowany/ciężki wg PaO₂/FiO₂ przy PEEP ≥5 cmH₂O. Kluczowy dla kwalifikacji do prone position i ECMO.

(SpO₂/FiO₂)/RR. Wartość <3,85 po 2, 6 lub 12 h HFNO predykuje konieczność intubacji. Prosta miara skuteczności high-flow jako mostu do uniknięcia MV.

Wynik >5 po godzinie NIV w hipoksemicznej niewydolności oddechowej wiąże się z wysoką śmiertelnością przy kontynuacji — wskazanie do rozważenia intubacji.

Rozpoznanie VAP: temperatura, leukocytoza, wydzielina, RTG, PaO₂/FiO₂, mikrobiologia. Wynik >6 sugeruje VAP. Użyteczna też do monitorowania odpowiedzi na leczenie.

Ciężkość ALI: PEEP, PaO₂/FiO₂, podatność płuc, obraz RTG. Poprzedza Berlin Definition — nadal pojawia się w kontekście kwalifikacji do ECMO (LIS ≥3).

Siedem kryteriów ryzyka zdarzeń niedokrwiennych w 14 dniach. Prosty przy łóżku chorego, stosowany do kwalifikacji do wczesnej strategii inwazyjnej.

Predykcja 30-dniowej śmiertelności w STEMI. Uwzględnia wiek, masę ciała, ciśnienie, tętno, Killip class, lokalizację zawału i czas do leczenia.

Śmiertelność wewnątrzszpitalna i 6-miesięczna w ACS — 8 zmiennych. Rekomendowany przez ESC jako preferowane narzędzie stratyfikacji ryzyka w NSTEMI.

Ryzyko śmiertelności operacyjnej w kardiochirurgii. Uwzględnia stan pacjenta, czynność serca, rodzaj i pilność zabiegu. Użyteczny przy decyzjach o kwalifikacji do pilnych operacji.

Trójskładnikowa ocena stanu przytomności (oczy, mowa, ruch). Powszechny język między zespołami. Składnik APACHE II i SOFA. Ograniczony u pacjentów zaintubowanych.

Cztery podskale po 4 pkt: oczy, ruch, odruchy pnia, oddychanie. W pełni stosowalny u zaintubowanych i tracheotomizowanych. Wyższy potencjał prognostyczny niż GCS w TBI i ROSC.

Pięciostopniowa kliniczna klasyfikacja SAH: ból głowy, meningismus, deficyt neurologiczny, przytomność. Koreluje z rokowaniem. Stopnie IV–V — agresywne postępowanie i monitorowanie OIT.

Skala −5 do +4. Standard monitorowania głębokości sedacji (SCCM PADIS). Cel lekkiej sedacji: RASS −1 do 0 u większości pacjentów MV.

Diagnoza delirium u pacjentów zaintubowanych: ostry początek/fluktuacja, nieuwaga, zdezorganizowane myślenie, zmieniony poziom świadomości. Rekomendowany przez SCCM jako narzędzie pierwszego wyboru.

Ośmiopunktowy screening delirium na podstawie obserwacji pielęgniarskiej całej zmiany. Wynik ≥4 = delirium. Łatwiejsza w codziennym stosowaniu niż CAM-ICU przy mniejszym nasyceniu personelu.

BPS: wyraz twarzy, ruch kończyn, adaptacja do respiratora. Ocena bólu u niekomunikatywnych pacjentów MV. Rekomendowane przez SCCM w protokołach analgosedacji (ABCDEF bundle).

Piętnastopunktowa ocena deficytu neurologicznego w udarze. Kwalifikacja do trombolizy i trombektomii oraz monitorowanie przebiegu. Obejmuje przytomność, wzrok, twarz, kończyny, mowę i neglect.

Screening ryzyka żywieniowego rekomendowany przez ESPEN dla hospitalizowanych dorosłych: BMI, utrata masy ciała, podaż pokarmu, ciężkość choroby. Wynik ≥3 → interwencja żywieniowa.

Ryzyko żywieniowe dedykowane OIT: APACHE II, SOFA, choroby towarzyszące, dni od hosp. do OIT, IL-6. Wysoki wynik (≥6 z IL-6, ≥5 bez) identyfikuje chorych z największą korzyścią z optymalizacji żywienia.

Aktualny standard klasyfikacji AKI — trzy stadia wg kreatyniny (↑≥0,3 mg/dl lub ≥1,5×) i diurezy. Integruje kryteria RIFLE i AKIN.

Kwalifikacja do ciągłej terapii nerkozastępczej. Uwzględnia nasilenie AKI, stan kliniczny i czynniki ryzyka progresji. Pomocny przy podejmowaniu decyzji o czasie inicjacji RRT.

Klasy A/B/C na podstawie bilirubiny, albumin, INR, ascitesu i encefalopatii. Ocena rezerwy wątrobowej, ryzyka operacyjnego i kwalifikacji do transplantacji. Prosta, choć subiektywna.

Obiektywna skala zaawansowania PChW: bilirubina, kreatynina, INR. Predykcja 3-miesięcznej śmiertelności bez transplantacji. Podstawa priorytetyzacji na liście transplantacyjnej.

Rozszerzenie MELD o hiponatremię — poprawia predykcję śmiertelności na liście transplantacyjnej. Aktualnie stosowany przez UNOS/EUROTRANSPLANT jako główne kryterium alokacji narządów.

Ciężkość ACLF: dysfunkcja wątroby, nerek, mózgu, krzepnięcia, krążenia i płuc. Koreluje z 28- i 90-dniową śmiertelnością. Bardziej precyzyjny niż MELD/Child-Pugh w ostrej fazie dekompensacji.

Odpowiedź na kortykosteroidy w alkoholowym zapaleniu wątroby po 7 dniach leczenia. Wartość >0,45 = brak odpowiedzi, 6-miesięczna śmiertelność >75% — podstawa decyzji o odstawieniu sterydów.

Płytki, fibrynogen, D-dimery, PT, AT. Wynik ≥5 = jawne DIC. Monitoring dynamiki koagulopatii w sepsie, ciężkich urazach i innych stanach zagrożenia życia.

Roczne ryzyko poważnego krwawienia przy antykoagulacji w AF. Wynik ≥3 — nie jest przeciwwskazaniem do OAC, lecz sygnałem do identyfikacji i korekcji modyfikowalnych czynników ryzyka.

Stratyfikacja ryzyka ŻChZZ u hospitalizowanych niechirurgicznych. Wynik ≥4 → farmakologiczna profilaktyka VTE. Użyteczny przy decyzji o włączeniu heparyn u pacjentów OIT z przeciwwskazaniami względnymi.

Suma kwadratów trzech najwyższych AIS z różnych regionów ciała. ISS >15 = ciężki uraz. Standard w rejestrach traumatologicznych i badaniach klinicznych.

Fizjologiczna skala urazu: GCS, SBP, RR. Triage w polu i na SOR. Składnik kalkulacji TRISS. Szybka i powtarzalna ocena stanu fizjologicznego przy przyjęciu.

Łączy ISS (anatomia) z RTS (fizjologia) i wiekiem do predykcji prawdopodobieństwa przeżycia. Stosowany w audycie jakości opieki traumatologicznej i porównywaniu wyników między ośrodkami.

Predykcja masywnej transfuzji: Hgb, BE, SBP, HR, płeć, złamanie miednicy/kości długich, USG jamy brzusznej. Wynik ≥16 → prawdopodobieństwo masywnej transfuzji >50%.

6-miesięczne rokowanie po ciężkim TBI: wiek, GCS, odruchy źrenicowe, CT Marshall, SAH/EDH, glikemia, hipoksja. Dostępny w wersji podstawowej, rozszerzonej i lab. Użyteczny w rozmowach z rodzinami.