Określenie wolemia odnosi się do objętości śródnaczyniowej, nie da się go rozpatrywać bez uwzględnienia obecnych w osoczu składników krwi.
Wolemią określamy stopień wypełnienia łożyska naczyniowego = względna objętość wewnątrznaczyniowa. Jest to zawsze określenie względne i orientacyjne. Nie są określone normalne ilości płynu wewnątrznaczyniowego.
(Do celów opisowych) wyróżniamy trzy stany wolemii:
- Normowlemia: Stan w którym wypełnienie łożyska naczyniowego zapewnia odpowiednie obciążenie wstępne i następcze serca oraz zapewnia odpowiednią perfuzję tkanek.
- Hipowolemia: Zbyt mała ilość płynu wewnątrznaczyniowego by zapewnić normalne warunki funkcjonowania układu krążenia.
- Hiperwolemia: Zbyt duża ilość płynu wewnątrznaczyniowego powodująca nadmierne obciążenie okładu krążenia i wtórnie, wynikające z tego stanu powikłania.
Ocena wolemii:
- zachowanie pacjenta (polidypsja?, pragnienie?, potrzeba przyjęcia soli[sodu], zaburzenia świadomości, niepokój, bóle mięśniowe)
- powłoki: wygląd skóry, wygląd sluzówek [jama ustna, spojówki], turgor skóry i tkanki podskórnej, obecność obrzeków
- diureza: [kolor moczu, gęstość, diureza godzinowa]
- osmolarność osocza i stężenie sodu w osoczu
- heatokryt i stężenie hemoglobiny w badaniu morfologicznym
- stężenie kwasu mlekowego (mleczany) w osoczu
- pH
- OCŻ [ośrodkowe ciśnienie żylne], norma zalezna od stanu ogólnego, chorób towarzyszących itd. U osób zdrowych: 5-12 cmH2O
- USG: VCI [vena cava index 15% u pacjentów oddychających spontanicznie, 18% u pacjentów wentylowanych]
- USG: ocena wypełnienia i funkcji prawej strony serca
- monitorowanie hemodynamiczne: tętno, ciśnienie krwi, PCWP, ELWI, GEDI, SVV, PPV, SpO2.
Czynnniki wpływające na wolemię:
Podaż objętości:
- drogą przewodu pokarmowego
- drogą wody i.v. (jatrogenne)
Utrata objętości:
- układ wydalniczy (diureza, leki diuretycznie czynne, czynniki nasilające diurezę, ADH i pochodne)
- drogą przewodu pokarmowego (biegunki, wymioty, niedrożność)
- krwotok
- parowanie skórne i powietrze wydechowe (hipertermia, wysiłek)
Regulacja objętości układu krążenia:
- czynniki humoralne (katecholaminy, ADH, angiotensyna, ANP, kininy, ACE, angitensyna, histamina, VIP)
- regulacja nerwowa (układ wegetatywny poprzez stan napięcia naczyń, baroreceptory żył szyjnych aorty i serca, chemoreceptory, odruchy bólowe)
Funkcja objętości wewnątrznaczyniowej:
- zapewnienie ciśnienia perfuzji tkanek, sił Sterlinga [filtracja z i do naczyń włsowoatych]
- utrzymanie napięcia kardiomiocytu (krzywa Franka-Sterlinga)
- utrzymanie stężeń jonów w pozostałych kompartmentach płynowych zależne jest od stężeń jonów w łożysku naczyniowym [stężenie jst funkcją objętości]
- hemostaza
- warunki reologiczne przepływu krwi
- ciśnienie śródczaszkowe i krążenie PMR
- przepływ chłonny